Werking van vitamine D bij kanker

Het belang van de vitamine D-status.  Vitamine D is van vitaal belangrijk voor het in stand houden  van een goede weerstand, sterke botten en krachtige spieren. Om dit doel te bereiken moet gedurende het hele jaar voldoende vitamine D in ons bloed aanwezig zijn.  We noemen dit de vitamine D-status.  Blootstelling  van de huid aan zonlicht is de belangrijkste bron voor de vorming van  vitamine D in het bloed . Uitsluitend in de maanden april tot september is het zonlicht sterk genoeg om vitamine D te vormen. In de wintermaanden daalt de vitamine D-status met 20% per maand. Dit verklaart dat  in de maanden februari en maart  bij veel mensen de vitamine D-status te laag is met als gevolg een te lage weerstand tegen infecties (griep epidemie).  Veel ouderen komen weinig buiten en hebben daardoor vitamine D-gebrek. De  Gezondheidsraad adviseert aan vrouwen boven 55 jaar en aan mannen boven 70 jaar gedurende het hele jaar  de dagelijkse inname van een vitamine D supplement (800 IE).

De optimale vitamine D status voor preventie van kanker. In de huid ontstaat na  blootstelling  aan zonlicht een provitamine D dat wordt omgezet naar vitamine D in de lever.  Dit vitamine D komt vervolgens in de bloedbaan en kan in  weefselcellen  worden opgenomen middels een membraanreceptor.  In de cel kan naar behoefte vitamine D in de celkern worden opgenomen en worden aangewend voor de expressie van ons DNA. Om deze werking van vitamine D  te realiseren dient de vitamine D-status gedurende het hele jaar hoog te zijn. De effecten van vitamine D op het DNA blijken een preventieve werking te hebben op het ontstaan van kankerprocessen.  Veel onderzoek is gedaan naar de preventie van darmkanker door vitamine D door Professor Garland.  Op  basis van gegevens uit observationele studies kwam hij tot de uitspraak dat een vitamine D-status van 100 – 150 nmol gedurende het hele jaar in de VS en Canada jaarlijks 49.000 nieuwe gevallen van darmkanker en 58.000 nieuwe gevallen van borstkanker kan voorkomen.  Ook in West- Europa werd in een grote prospectieve studie (EPIC, 2010) gevonden dat deelnemers met een vitamine D-status boven 110 nmol/L na ongeveer 4 jaar een 40% lager risico hadden op darmkanker dan personen met een vitamine D-gebrek. Een vitamine D-status boven 100 nmol/L kan uitsluitend worden bereikt door dagelijkse inname van een supplement in adequate dosering.

De optimale vitamine D-status voor patiënten met kanker.  Reeds in 2008 publiceerde Holick dat patienten met darmkanker en met een vitamine D-status boven 75 nmol/L een 25% lagere kans hadden om te overlijden aan hun ziekte. Garland rapporteerde dat een vitamine D-status van 100-150 nmol  de jaarlijkse mortaliteit van patienten  met darmkanker en prostaatkanker kan halveren.   In een recente studie bij patiënten met darmkanker stadium IV, die waren behandeld met FOLFOX , werd eveneens  bevestigd dat de patiënten  met de hoogste  vitamine D bloedspiegels  significant langer overleefden. Tijdens de ASCO meeting 2017 werden de eerste resultaten gepubliceerd van de SUNSHINE studie. Het betreft een prospectieve gerandomiseerde studie naar de toegevoegde waarde van vitamine D bij patiënten met uitgezaaide darmkanker. De groep patiënten in de studiearm kregen vitamine D in een hoge dosering. De  controle patiënten kregen een lage dosis vitamine D. De progressievrije overleving van de patiënten in de behandelgroep was significant beter dan de overleving van de patiënten in de controle groep.

Referenties:

Ma Y, Zhang P, Wang F et al. Association between vitamin D and risk of colorectal cancer: a systematic review of prospective studies. J Clin Oncology 2011 29, 3775-3782. Pubmed 21876081.

Ng K, Wolpin BM, Meyerhardt JA, et al. Prospective study of predictors of vitamin D status and survival in patients with colorectal cancer Br J Cancer 2009 101, 916-923  Pubmed 19690551